أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

171

قانون ( فارسى )

كه در گرما و سرما معتدل و لطيف باشد . آرايش : گوشت سست را محكم مىنمايد . ورم و جوش : با شمع و روغن گل مرهم شود ؟ خنازير و تصلبات را از بين مىبرد . اندامان غذا : كسانى كه استسقا يا درد طحال دارند يا از گوشت زياد در آزارند گل آفتاب‌زده را بر بدن مالند سود بينند . طين ارمنى ( گل ارمنى ) : گلى است برنگ سرخ مايل به خاكى . زرگران آن را در رنگ دادن طلا به كار مىبرند . گل آلانى تأثيرش به تأثير گل ارمنى نزديك است . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : بسيار خشكاننده است و ازاين‌رو بندآورندهء خونريزى است . ورم و جوش : در جوشهاى طاعونى چه بخورند يا بر تن مالند مفيد است . و نمىگذارد عفونت از اندامى به اندام ديگر سرايت كند . زخم و قرحه : در شفا دادن زخم معركه مىكند . اندامان سر : مانع نزله است و جوش و زخم دهان را شفا دهد . سينه : قرحهء شش را مىخشكاند و در مداواى سل نافع است . براى خون برآوردن علاج خوبى است . تنگ‌نفسى كه از اثر سرماخوردگى باشد علاجش با گل ارمنى است . اندامان دفعى : علاج قرحهء روده و اسهال و خونريزى زهدان است . تبها : در علاج تبهاى سلى و وبايى ويژگى دارد . قومى كه عادت كرده بودند از گل ارمنى شربت رقيق بسازند و بنوشند از بيمارى واگير بسيار خطرناك نجات يافتند . هرگاه آن را براى دفع و با تناول نمايند بايد بعد از آن فورا نوشابه‌اى بخورند تا آن را بدرقه كند و به قلب برساند . و بايد شربت پادراهه با گلاب قاطى باشد . طين شاموس ( كوكب الارض ) : فيلسوف بزرگوار جالينوس فرمايد : ما از اين گل آن قسمت را به كار مىبريم كه نامش كوكب شاموس است . من مىگويم : كسانى عقيده دارند كه اين دارو همان تلك است و اين درست نيست . زيرا كسانى كه تلك را بدست مىآورند گويند آن را از جزيرهء قبرس كه در سرزمين يونان است پيدا كرده‌اند . خاصيت : بنا به فرمودهء جالينوس شاموس در بند آوردن و ساير كنشها همانند گل مهرزده است و تفاوت در اين است كه شاموس از مهرزده هوايىتر و سبك‌تر است . گل شاموس بسيار سبك است . همچنين شاموس كش‌دارتر و چسبنده‌تر از مهرزده است و مهرزده از شاموس نيرومندتر است . مزاج : كشدار ، لزج و چسبنده است ، نياز به شستشو ندارد . چنان كه گويند كمى سردىبخش و بسيار آرام‌كننده است . ورم و جوش : ورم گرم نوخاسته را بازدارد . و در اين زمينه از ساير گلها كارىتر است . شاموس نفع‌رسان ، بىآزار است و چون گل مهرزده نيست كه زبرى آزاردهنده همراه داشته باشد . زخم و قرحه : در علاج سوختگيها كمتر از مهرزده است . زيرا كش‌داريش بسيار است و از فائده‌اش مىكاهد . مفاصل : اندايش آن در علاج نقرس نوظهور مفيد است . چشم : تاولهاى قرنيه را معالجه مىنمايد . سر و سينه : در علاج ورم پستان و دمل پشت گوش مفيد است . اندامان دفعى : بهم خوردن عادت ماهانه را عادى سازد و خونريزى زهدان را بازمىدارد . طين ماكول ( گل خوردنى ) : اندامان غذا : ايجاد انسداد كند و تباه كنندهء مزاج است . ليكن دهانهء معده را تقويت مىنمايد و زيان خوراك را از بين مىبرد . و با اين‌همه من خوردن آن را تجويز نمىكنم . در